نظام جامع آماری

 ازآنجاکه اطلاعات و آمار پایه برنامه‌ریزی هست، لذا هر سازمانی در جهت برنامه ­ریزی و شکوفایی بهتر نیازمند اطلاعاتی صحیح، دقیق و باکیفیت هست. پیاده‌سازی یک نظام جامع آماری، موجب شفاف‌سازی خدمات قابل‌ارائه سازمان‌ها و تعیین برنامه‌های عملیاتی آن‌ها در قبال مشتریان و بالعکس خواهد شد.

در هر سازمان، آمار و اطلاعات می­تواند به‌عنوان اساس هر تصمیم ­گیری قرار بگیرد، بنابراین وجود یک نظام جامع آماری می­تواند مقدمه‌ای برای عملکرد بهتر سازمان­ها باشد. با توجه به مشكلاتعلميويااجراييموجوددرطراحيوپياده­سازي ايننظام،بهنظرمی‌رسدكهمي­بايستكارهايمتمركزوهدفمندبيشتريبررويشناسايي، طراحيواجراي:

۱. نظام آماري و آمارهای ثبتیبهمعنايخاص

۲. سیستم‌هایاطلاعاتي-عملياتيِثبتیمبنابهمعنايعام

توسطمتخصصانآماروفن‌آوریاطلاعاتكهمتوليانگردآوريآمارواطلاعاتهستندصورتپذيرد.

اطلاعات‌ ابزار مناسب‌ و مطمئني‌ براي‌ شناخت‌ وضع‌ موجود و واقعيت­هاي‌ جامعه‌، بررسي‌ پيشينه‌ و تبیین‌ سير تحولات‌ آن‌ در آينده‌ است‌. اين‌ وسيله‌ در همه‌ زمينه‌ها ازجمله امور برنامه‌ريزي‌، سیاست‌گذاری، تنظيم‌ خط‌مشی‌ها، انجام‌ امور پژوهشي‌ و غيره‌ در سطوح‌ مختلف‌، كاربردي‌ اساسي‌ دارد.

    در كشور ما مقوله‌ اطلاعات‌ و اطلاعات‌ آماري‌ همچنان‌ از مشكل‌ پراكندگي‌، عدم‌ انسجام‌، ناهماهنگي‌، بي‌توجهي‌ به‌ نياز كاربران‌ و ناديده‌ گرفتن‌ جنبه‌هاي‌ كاربردي‌ آن‌ رنج‌ مي‌برد. نبود چارچوب‌ آماري‌ مناسب‌، ناهماهنگي‌ در تعاريف‌ و مفاهيم‌ اقلام‌ اطلاعاتي‌، تكرار و دوباره‌كاري‌ در تهيه‌ و توليد آمار، بهنگام‌ نبودن‌ و قابل‌تردید بودن‌ آمار و عدم‌ دسترسي‌ سريع‌ و آسان‌ به‌ آمار و اطلاعات‌ موجود، از مهم‌ترین‌ مسائل‌ قابل‌ اشاره‌ است‌.

    بر اين‌ اساس‌ و با استناد به‌ موارد یادشده، تصميم‌گيري‌ و برنامه‌ريزي‌ درست‌ و همه‌جانبه‌ در كشور ما بسيار مشكل‌ است‌. اين‌ در حالي‌ است‌ كه‌ تمامي‌ سازمان­هاي‌ دولتي‌ به‌نوعی‌ تهيه‌ و تدوين‌ آمارهاي‌ موردنياز خود را در دستور کاردارند. حجم‌ آمارهايي‌ كه‌ امروزه‌ در سطح‌ سازمان­هاي‌ دولتي‌ جمع‌آوري‌ و نگهداري‌ مي‌شود، بسيار زياد و گاه‌ بیش‌ازحد مورد انتظار است‌. اما بااین‌وجود‌، به دلیل‌ خطاها و ناهماهنگي‌هايي‌ كه‌ در مراحل‌ مختلف‌ تهيه‌ و توليد اين‌ آمارها وجود دارد، عموم‌ آن‌ها كارايي‌ چنداني‌ نداشته‌ و بر اين‌ اساس‌ نياز كشور به‌ آمارهاي‌ صحيح‌ و بهنگام‌ مرتفع‌ نمي‌گردد.

به نظر می­رسد، نبود اطلاعات کافی و یا حتی عدم آگاهی از اطلاعات مفید، یکی از دغدغه­ های سازمان‌ها هست، گاه آمارها و اطلاعاتی موردنیاز است که در هیچ کجا ثبت نمی­شود و برای تولید این اطلاعات مجبور به‌صرف زمان و هزینه‌هایی است که می­توانست با حداقل زمان و هزینه این امر تحقق یابد.

   مجموعه‌ دلايل‌ ذکرشده‌ موجب‌ شده‌ است‌ تا همه‌ساله‌ هزينه‌هاي‌ هنگفتي‌ صرف‌ توليد آمار و اطلاعاتي‌ شود كه‌ يا به‌ دلايل‌ گوناگون‌ قابل‌استفاده‌ نيستند يا تقاضايي‌ براي‌ توليدشان‌ وجود نداشته‌ است‌ و يا به‌نوعی‌ پيش‌ از آن‌ در قالب‌ ديگري‌ تهیه‌شده‌اند. بی‌شک‌ تهيه‌ و توليد هرچه‌ بيشتر آمار نيز بدون‌ هدف­هاي‌ مشخص‌، با خود ضرر و زيان­هايي‌ به‌ همراه‌ دارد. بنابراين‌ در وضعيت‌ فعلي‌، وجود نابساماني‌ در مراحل‌ تهيه‌ آمارهاي‌ سازمان­هاي‌ دولتي‌، سبب‌ شده‌ است‌ كه‌ آمار، قادر به‌ برآورد حداقل‌ نيازها نيز نباشد. با در نظر گرفتن‌ موارد مذكور، ساماندهي‌ روند ثبت‌ وقايع‌ جاري‌ هر سازمان‌ و پردازش‌ و اطلاع‌رساني‌ آن‌ در قالب‌ يك‌ نظام‌ مبتني‌ بر عمليات‌ اداري موجب‌ مي‌شود تا مجموعه‌اي‌ از اطلاعات‌ صحيح‌، دقيق‌، بهنگام‌ و كارآمد با حداقل‌ ميزان‌ سرمايه‌گذاري،‌ تهیه‌شده‌ و در اختيار برنامه‌ريزان‌ داخلي سازمان و برنامه‌ريزان‌ كشور قرار گيرد.

محدودیت­ها و مشکلات عدم پیاده‌سازی نظام جامع آماری:

  • نهادینه نبودن لزوم تصمیم‌گیری بر اساس آمار و اطلاعات
  • بروز نبودن آمار و اطلاعات
  • مغایرت‌های آمار و اطلاعات
  • نبودن یک مکانیم  آماری شفاف و یکپارچه
  • وجود سیاست‌های متفاوت در ارائه و مدیریت آمار و اطلاعات
  • عدم صحت و سرعت در تولید، ثبت و انتقال اطلاعات
  • عدم توجه به  نيازهاي آماري كاربران (درونی و برونی )
  • عدم همساني تعاريف و طبقه‌بندي‌هاي آماري
  • عدم وجود طبقه‌بندي‌ براي آمارهاي توليدي ازنظر محرمانگی